Hollandse Meesters – Vragenvuur

Vragenvuur met Anton Došen

Anton-DošenAnton Došen stond centraal staan in het laatste Vragenvuur op 12 november 2013. In 1969 kwam hij naar Nederland om psychiater te worden. Hij was hoogleraar en leidinggevende van diverse behandelcentra. Ondanks zijn emeritaat blijft hij zeer actief op het gebied van zijn specialisme psychische stoornissen bij mensen met een verstandelijke beperking. Een gesprek over filosofie, psychiatrie als wetenschap, hechting en definities.

 

 

 Expertinterview

Op de middelbare school wilde hij filosofie studeren, maar stapte later van dit plan af: “Ik was wat pragmatischer geworden, er moet tenslotte brood op de plank.” Došen koos voor medicijnen. Interviewer Bert Henderikse wil meer weten over de filosofische positie van deze arts en vraagt naar het dualisme lichaam versus geest: een arts is toch vooral organisch gericht? Maar Došen stelt: “Psychiatrie zonder filosofie is een trieste zaak.” Sterker nog: in de moderne psychiatrie is dat dualisme voorbij en is er een integratieve Mind Brain benadering. “Het gaat om processen. Door die processen kunnen we een en ander verklaren over de geest – zowel de gezonde als de ongezonde.”Vragenvuur AD 7

Met interventies kan je verandering proberen te brengen in een problematische situatie. Došen ziet wat dit betreft geen kwalitatief verschil voor mensen met een verstandelijke beperking. “Als de omgeving maar in staat is zich aan te passen.” Vaak wordt een verhuizing naar een betere omgeving geopperd als interventie. Došen is geen voorstander: “Het betekent meestal alwéér verhuizen en dat geeft stress. Op een gegeven moment is de stressregulatie aangetast. Zeker als er sprake is van hechtingsproblematiek geeft ieder verlies van veiligheid weer pijn aan die wond.”

De veel gebruikte term sociaal-emotionele ontwikkeling laat Došen liever achterwege. “De emotionele ontwikkeling van een kind start al in de baarmoeder en gaat later verder dankzij cognitieve ontwikkeling. Sociale ontwikkeling start pas veel later, vanaf 3 jaar, en is een resultaat van deze twee. Sociaal-emotionele ontwikkeling kan dus niet samen.” Zo blijft bij autisme de emotionele ontwikkeling vaak stilstaan, waardoor sociale ontwikkeling niet plaats vindt. Bij het syndroom van Down kan juist de sociale ontwikkeling heel sterk zijn, maar blijft de emotionele ontwikkeling achter.

Došen is kritisch over de DM-ID, Diagnostic Manuel Intellectual Disability. “Ik heb er zelf aan meegewerkt zodat ik er over mee kon praten. Maar voor mij is het onderscheid tussen ‘diagnostiek’ en ‘classificatie’ essentieel.”

 

Vragenvuur AD 5Vragen uit publiek

Terminologische verwarring lijkt een rode draad te vormen in de publieksvragen. Došen wordt gevraagd om opheldering te geven over het verschil tussen een psychische en een psychiatrische stoornis. “Eigenlijk gaat het om hetzelfde en is psychisch een betere term”, vindt Došen. “Maar psychisch is meer geïnternaliseerd. Daarom heb ik noodgedwongen ook de term psychiatrisch gebruikt. Strikt genomen betekent deze term, dat het de problematiek van psychiaters betreft.”

Gevraagd wordt wat Došen van de Methode Greenspan denkt, waarbij de interactie tussen ouder en kind gestimuleerd wordt. Došen vindt mentalisatie een belangrijke aanvulling: “Het zou goed zijn als mensen hierin geschoold worden. Wanneer je iemand probeert te leren denken over zijn eigen gevoel en gedrag, moet je als therapeut ook goed kunnen mentaliseren. En zo zou dat ook moeten zijn voor begeleiders en andere steungevenden. Pas dan kan je goede ondersteuning geven.”