Hollandse Meesters – Vragenvuur

Vragenvuur met Jacques Heijkoop

Vragenvuur Jacques Heijkoop 7Het vijfde Vragenvuur was gewijd aan Jacques Heijkoop. Hij is psycholoog en heeft zijn eigen praktijk voor consultatie en behandeling van personen met chronisch en ernstig probleemgedrag. Ook is hij ontwikkelaar en hoofdopleider van de Methode Heijkoop.

Een gesprek over anders kijken, onderzoeken en de invloed van Robinson Crusoë.

 

Expertinterview

Vragenvuur Jacques Heijkoop 2De beroemde roman uit 1719 over de avonturen van Robinson Crusoë is het vertrekpunt van dit Vragenvuur. Heijkoop las het boek in de jaren ’70 en was erdoor gegrepen: Robinson leidt schipbreuk en overleeft als enige. Op het strand loopt hij schreeuwend, krijsend en haren trekkend rond: hij verwondt zichzelf uit wanhoop. Gaandeweg krijgt hij vat op zijn leven en de zelfverwonding verdwijnt. Na vele jaren eenzaamheid krijgt hij een metgezel: Vrijdag. Ze leren elkaars taal spreken en redden elkaar. Het universele van dit boek volgens Heijkoop: “Ieder mens probeert te overleven en alleen red je het niet.”

Bert Henderikse interviewt Jacques Heijkoop

Ook mensen met een verstandelijke beperking proberen te overleven. Hun ouders en begeleiders reageren vaak intuïtief. “Intuïtie is kennis, zonder dat je die kunt benoemen of opschrijven. Maar het helpt je om adequaat te handelen.” Interviewer Bert Henderikse stelt vervolgens provocerend dat de mens een bundel functies is, gecontroleerd door een aantal wetmatigheden. “Wetten? Maar die bestaan niet echt, dat is een model in het hoofd van een wetenschapper”, stelt Heijkoop daar tegenover. Henderikse demonstreert vervolgens de wet van de zwaartekracht door zijn aantekeningen te laten vallen. “Zo ver zijn we nog niet in de sociale wetenschappen. Het verschil is 150 jaar onderzoek.”

Wetenschap is per definitie niet af voor Heijkoop. “Ze is dynamisch, je kunt de waarheid niet in pacht hebben.” De Methode Heijkoop begint dan ook telkens met kijken naar de cliënt. “We maken de betrokkenen even tot buitenstaander, dan zie je meer dan ooit. Het is niet de stoornis die leidt tot probleemgedrag, maar het feit dat anderen het niet weten en er geen rekening mee houden. Dat leidt tot probleemgedrag.”

 

Vragen uit publiek

Vragenvuur Jacques Heijkoop 8Het publiek grijpt zijn kans om beter te weten te komen hoe de aanpak van Heijkoop in de praktijk gaat. Wat is bijvoorbeeld de functie van diagnostiek? “Diagnostiek is het categoriseren van mensen in groepen”, zegt Heijkoop. “Ik doe systematische beeldvorming, ik onderzoek het heden. Dat is niet categoriserend.” Waar zit hem dan het belang van het verleden? “Geen idee. Het is een voortdurend wederkerig samenspel van relaties. Het verleden is geen hulpmiddel om het heden te begrijpen. Andersom wel, als je het heden begrijpt kan dat ook gebeurtenissen uit het verleden verhelderen.” Dikke dossiers zijn dan ook niet besteed aan Heijkoop, hij begint bij het begin: kennis maken en kijken.

Ouders in het publiek waarderen de co-productie tussen professionals en familie die de Methode Heijkoop is: “Dat is nodig bij heel moeilijke kinderen.” Heijkoop bevestigt dat dat voor iedereen geldt: “Fijn toch dat familieleden en vrienden een andere kijk op jou hebben? Eén kijk op iemand hebben kan helemaal niet. Dat moet je ook niet willen.”