Ina van Berckelaer

Het herstel van het gewone leven

Blog van Ina van Berckelaer-Onnes

Onlangs nam Marie-Thérèse Janssen afscheid als directeur van ‘De Boerderij’ in Reek, een woon- en werkgemeenschap voor mensen met autisme. Het was een bijzondere bijeenkomst. Overdag vond een symposium plaats waar Hans Wick, een van de bewoners, zijn levensgeschiedenis vertelde. Hans is 53 jaar en pas op zijn 42ste gediagnosticeerd. Een indrukwekkend verhaal van een bijzondere man die veel moeilijke perioden in zijn leven heeft gekend.

Talloze opleidingen, zonder ooit een echte baan; hij verloederde totdat de diagnose autisme hem naar De Boerderij bracht. Heel langzaam met vallen en opstaan vond hij zijn weg. Hans is een zeer getalenteerde tekenaar en schilder. Hij maakt prachtige schilderijen, die hij regelmatig tentoonstelt en verkoopt. Zijn fascinaties blijven, voor treinen (vooral de Blauwe Engel), voor draaiende wasmachines, voor medische onderwerpen, maar ze hebben een plaats gekregen en verstoren zijn leven niet meer.

In de avond was het feest, een geweldig festijn met alle medewerkers en bewoners van De Boerderij. Gewoon een heel geanimeerd feest, waar iedereen op zijn/haar eigen manier van genoot: Helma van de gevulde eieren, Hans van het dansen, Ludo van de muziek, waar hij heerlijk op kon wiegen. Het was fantastisch om daar deel vanuit te mogen maken. Ik associeerde het onmiddellijk met het prachtige boekje van Wim ter Horst uit 1977: ‘Het herstel van het gewone leven’. Ik geef het boekje vaak cadeau als ik voor het CCE aan het werk ben. Ik mis in veel instellingen die zoektocht naar het gewone leven. We werken met mensen met beperkingen, die soms zeer ernstige gedragsproblemen hebben, maar dat wil niet zeggen dat er geen gewoon leven kan zijn. ‘Gewoon’ in de zin van gezelligheid, van een bloemetje op tafel, van een stukje cake bij de koffie of een feestje zoals ik in Reek mocht meemaken…

Marie-Thérèse gaf een prachtige afscheidspresentatie, waarin ze haar ‘Huiskamervisie’ belichtte: Luisteren naar wat voor die persoon de kwaliteit van bestaan is, hoe doen we dat? Het gaat te ver om hier alle richtlijnen te noemen, maar ik wil een paar citeren: affectieve nabijheid, een veilige omgeving bieden, respect tonen, kleur aan eenzaamheid geven, naast de bewoner staan, leven en delen met elkaar, eten, drinken en feesten met elkaar. De Boerderij brengt dit letterlijk en figuurlijk in de praktijk. In veel instellingen lijkt het gewone leven verdwenen te zijn. Het leven is zo gemedicaliseerd, zo overgestructureerd geworden. Gewone dingen lijken niet meer gewoon. Kijk juist naar wat gewoon is voor deze bewoner. Betrokken bij een CCE casus trof ik een jonge man die zich niet meer wilde wassen en bij aandringen zeer agressief reageerde. De reden bleek het ontbrekende washandje te zijn; in de instelling gebruikte men een vierkant doekje en daar wilde hij zich niet mee wassen. Niet alles is te normaliseren, maar daar waar het kan moet het zeker niet worden nagelaten.

Ik zal de stralende Helma met haar bordje vol gevulde eieren, de dansende Hans en de op maat wiegende Ludo niet meer vergeten, ze inspireren mij. Er is nog veel te doen in de zorg: op weg naar het herstel van het gewone leven!

Reacties

Hans van Amstel 18-10-2012, 14:26

Ik was erbij, op het symposium, het feest, bij de mensen en natuurlijk bij mijn zus, de afscheid nemende Marie-Thérèse Janssen. Wat een rijkdom, zo’n zus te hebben, he?

Beantwoord

Reageer


Lettergrootte

De week van Ina van Berckelaer-Onnes

Het herstel van het gewone leven

'Ik mis in veel instellingen die zoektocht naar het gewone leven. We werken met mensen met beperkingen, die soms zeer ernstige gedragsproblemen hebben, maar dat wil niet zeggen dat er geen gewoon leven kan zijn.'
Lees verder

Portret van Ina van Berckelaer-Onnes

Didier Rammers sprak met Ina van Berckelaer-Onnes over haar jeugd in Groningen, haar keuze om in Leiden te gaan studeren en haar wetenschappelijke carrière.
Lees verder

Literatuur van Ina van Berckelaer-Onnes

Ina van Berckelaer-Onnes kijkt terug op vijf belangrijke publicaties en geeft haar commentaar.
Lees verder

Biografie van Ina van Berckelaer-Onnes

Ina van Berckelaer-Onnes is orthopedagoog en emeritus hoogleraar. Zij houdt zich in het bijzonder bezig met kinderen met een ontwikkelingsstoornis en zette autisme internationaal op de agenda.
Lees verder

Naam: Ina van Berckelaer-Onnes

Geboortedatum: 2 januari 1942

Geboorteplaats: Groningen

Opleiding: Gymnasium, orthopedagogiek Universiteit Leiden, promotie Universiteit Utrecht

Functie: hoogleraar orthopedagogiek, in het bijzonder m.b.t. kinderen met een ontwikkelingsstoornis

Burgerlijke staat: getrouwd, drie kinderen, zes kleinkinderen

Hobby’s: lezen, sporten, kleinkinderen

Vragenvuur: meer informatie